تمرین
این درس با یک تمرین عملی شروع میشود. لطفا تا قبل از انجام آن، مطالعه‌ی مطلب را ادامه ندهید! این هفته به یکی از کوههای اطراف محل زندگیتان بروید و به کوهنوردی بپردازید!

به صورت اتفاقی به کلیپی برخورد کردم که نشان میداد چگونه بزهای کوهی برای «رفع نیاز تشنگی» از دیوارهی تقریبا عمودی پشت یک سد بالا میروند! واقعا دیدنی و حیرت‌انگیز بود. در «هر لحظه» بایستی تصمیم میگرفتند که پاهایشان را در کدام نقطه قرار دهند تا «سقوط» نکنند و در همین حین، کل مسیر را هم در نظر میگرفتند و «طرح» صعود تا محل هدف که آب داشت را میریختند. خوشحال میشوم که دوباره با هم آن کلیپ را ببینیم.

در همین حال خاطره‌ای از دوران دانشجویی به یادم آمد که هر دو هفته یکبار با رفقا به کوه عِینالی تبریز میرفتیم. در آنجا دو مسیر برای رسیدن به قله وجود داشت. یکی مسیر طبیعی کوه‌نوردی و دیگری مسیر آسفالتِ ماشین رو. یادم می‌آید که عده‌ای «سوار بر ماشین» تا بالاترین نقطه‌ی کوه میرفتند.

چند سوال را با هم مرور کنیم. لطفا قبل از ادامه، نظر و دیدگاهت را در مورد هر سوال بنویس:

سوال
1- اگر آنهایی که با ماشین، قله‌ها را فتح می‌کنند، روزی بدون ماشین بمانند (و نتوانند سوار شوند)، آیا امکان و توان و مهارت بالا رفتن از کوه را خواهند داشت؟!
سوال
2- چشمانت را ببند و تصور کن که مجبور باشی برای تامین امنیتت در دل کوه خانه بسازی! رفت و آمدت را چگونه به انجام میرساندی؟! در آیه‌ی 82 سوره‌ی حجر میخوانیم که:
وَ کانُوا يَنْحِتُونَ مِنَ الْجِبالِ بُيُوتاً آمِنينَ
و از کوهها خانه‌‏هایى [براى خود] مى‌‏تراشیدند که در امان بمانند.
سوال
3- کدامیک مهم یا مهم‌تر است؛ به قله رسیدن یا طی مسیر تا قله و چگونگی آن؟!
سوال
4- کسی که راه‌ها را با پای خودش نرفته و از پاهایش کار نکشیده، چه بلایی بر سر پاهایش می‌آید؟!
سوال
5- با «رنج» راه رفتن و صعود به قله چه کنیم؟!
سوال
6- تعجیل زمان و کمبود وقت را چه کنیم؟ چرا که میخواهیم زودتر به قله برسیم و برای همین باید سوار بر ماشین باشیم و بر دوش دیگران نشستن و رفتن، سرعتمان را افزون میکند!
سوال
7- آیا کارهای شخصی (مثل جمع و مرتب کردن رخت خواب، شستن لباس، اُتو کردن لباس، و..) را خودت انجام میدهی؟!! یا در کارهای معمول منزل و خوابگاه دانشگاه و حجره‌ی طلبگی (مثل خرید نان و سایر مایحتاج خانه، جارو زدن منزل، بردن آشغال‌ها، مرتب کردن وسایل منزل، شستن ظرف‌ها، و..) مشارکت میکنی؟!! آیا از اینکه فرد دیگری این کارها را انجام دهد و به گردن بگیرد، احساس زرنگ بودن به تو دست نمیدهد؟
سوال
8- آیا با این اوصاف ماشین و استفاده از ماشین اشکال دارد؟!! «توکل» چه معنایی می‌گیرد؟!
سوال
9- فرایند زندگی انسان چه شباهت‌هایی با کوه‌نوردی دارد؟
سوال
10- حد «محبت کردن» کردن کجاست؟!
سوال
11- آیا هر نوع حمایت و کمکی، «به دوش کشیدن» محسوب میشود؟!
سوال
12- «عهده داری» چه تفاوتی با روش تربیتی «به دوش کشیدن» دارد؟! حدود عهده داری چیست؟!
سوال
13- به نظر تو چرا قوم موسی (علیه السلام) به او گفتند:
فَاذْهَب انْتَ وَ رَبُّكَ فَقاتِلا انَّا هيهنا قاعِدُونَ
و با خداى خودت برويد؛ پس بجنگيد، ما در همين جا نشسته‏‌ايم!»
آدمی چگونه به این انتظار و توقع میرسد؟ روش برخورد خدا و حضرت موسی (علیه السلام) با اینها چگونه باید میبود؟!
سوال
14- جایگاه «مربی» و «مرید بودن و تبعیت از مراد»، «ولایت باطنی و ولایت سیاسی» و «ولایت پذیری و ولایت مداری» را چگونه ارزیابی میکنی؟! برخورد خضر (علیه السلام) با موسی (علیه السلام) را چگونه میبینی؟! مالک اشتر را چطور الگو و نمونه‌ای میابی؟!
سوال
15- چرا معاویه ها موفق دیده میشوند و اطرافشان پر از همراه است، ولی علی و نوح و رسول (علیهم السلام) اینطور به نظر نمی‌رسند؟!
سوال
16- لابد تو نیز این جمله را شنیده ای که میگویند: «وظیفه حکومت اسلامی این است که مردم را به بهشت ببرد». نظرت در این رابطه چیست؟!

تو هم به این لیست، سوالاتی اضافه کن...

سایر سرفصل های دوره
1 مقدمه
2 به دوش کشیدن یعنی چه؟
3 حدودِ اعمال این مدل تربیتی چیست؟
4 مرید و مرادبازی، مصداق کامل شیوه به دوش کشیدن و بغل کردن
5 مساله عهده داری و تفاوت آن با بغل کردن
6 توکل و بغلی شدن
7 عجز و مساله بغلی شدن
8 به دوش کشیدن و مساله تقلید
9 عواملی که افراد را به سمت پذیرش استفاده از روش به دوش کشیدن و بغل کردن سوق می‌دهد
8 عوامل رها شدن از وابستگی و بغلی شدن